MANİ
| sayfa2 | sayfa3 | sayfa4 |
- 1 -
MANİTürk halk şiiri nazım şekillerinden biridir. Genellikle 7 heceli "a-a-b-a" düzeninde kafiyeli dörtlüklerdir. 11 heceli mani olduğu gibi, 5-6 ve 8 mısralı maniler de vardır. Maniler yazarları bilinmeyen folklor ürünleridir. Bazı maniler birbirbirleriyle birleştirilir ve bunlara mani dizileri denir. Bu dizilerde her mani bağımsızdır. Mani temalarına mani dizisinin son iki satırında yer verilir. Manilerin içinde bazen bir serzeniş, bazen çaresizlik, bazen bir isyan gizliyse de yaygın tema aşk ve özlemdir. Kafiyeleri olan dört mısralı manilere düz mani veya tam mani adı verilir. Doğu Karadeniz bölgesinde iki dizeli maniler de vardır, bunlara da kücük mani adı verilir. Maniler yörenin folklorik özelliklerine göre belli bir makamla okunur. Maniler konularına göre bir çok türe ayrılabilir. Sevda manileri, ayrılık ve gurbet manileri, mektup manileri, niyet ve fal manileri, hikaye manileri gibi. Manilerin tarihi toplumların tarihi kadar eskidir. Köyümüzün tarihinde de manilerin çok önemli yeri vardır. Köyümüze 13 ayrı Türk kabilesinin yerleşmesi folklorik ve kültürel değerlerimize önemli zenginlik kazandırmıştır. Göçlerle beraber manilerimiz unutulmamış, bilakis göçlerle beraber, yurdumuzun muhtelif yerlerine hatta yurtdışına kadar taşınmıştır. Maniler düğünlerde, bayramlarda, özel günlerde ve sıra gecelerinde solo ve koro olarak makamına uygun okunur. Her duyguya herkese hitap eden mani mutlaka okunur ve duygusal anlar yaşanır. Bazen ise nükteli ve komik manilerde okunarak duygusal gerilim yerini neşeli dakikalara bırakır. Bu da toplumun moral ve sosyal değerlerini yükseltir. Dolayısıyla sağlıklı nesillerin gelişmesinde manilerin önemli bir yeri vardır. 2 , 4 , 5 dizeli, 7 ve 11 ölçekli mani örneklerimizin şimdilik bir kısmı derlenmiş olup, köyümüzde 450-500 civarında mani dizesi bulunduğu tahmin edilmektedir. Derleme : Fazlı GÜNDOĞAN
|
|